काठमाडौँ : नेपाली बजारमा पनि विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) प्रति आकर्षण तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। नेपाल सरकारको हरित ऊर्जा र पर्यावरण संरक्षणको प्राथमिकताका कारण, ईभी खरिदमा कर छुट र अन्य प्रोत्साहनहरूले बजारमा ईभीप्रति उपभोक्ताको चासो बढाएको छ।
आर्थिक वर्ष २०२१/२२ मा मात्र नेपालमा ५ हजार भन्दा बढी ईभी दर्ता भएका थिए । जुन अघिल्लो वर्ष २०२०/२१ को तुलनामा करिब ४०% वृद्धि हो। नेपाल विद्युत प्राधिकरण र नेपाल सरकारको विद्युतीय यातायात प्रवर्द्धन गर्ने योजनाहरूका आधारमा २०२५ सम्ममा करिब २५ हजार भन्दा बढी ईभी सवारीसाधन सडकमा सञ्चालनमा हुने अनुमान गरिएको छ।
भन्सार विभागका अनुसार गत आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ३० अर्ब ७७ करोड रुपैयाँ बराबरका विद्युतीय सवारी साधनहरू आयात भएका छन्। यस अवधिमा २३,८७२ थान विद्युतीय थ्री ह्विलर, भ्यान, जीप, र कारहरू आयात भएका छन्। तीमध्ये ३ हजार १ सय १४ थान एसेम्बल नभएका तीन पांग्रे सवारी, ९ सय ५७ थान तीन पांग्रे विद्युतीय सवारी, र ११ हजार ७ सय १ थान विद्युतीय कार, भ्यान, तथा जीप रहेका छन्।
नेपाल इन्टरमोडल यातायात विकास समितिका अनुसार, अहिलेसम्म कुल १७ हजार थान विद्युतीय सवारी साधन नेपालमा आयात भएका छन्। विशेषगरी, गत आर्थिक वर्षमा मात्र करिब १२ हजार सवारी साधन आयात भएको तथ्यले विद्युतीय सवारी साधनप्रतिको क्रेज उल्लेखनीय रूपमा बढेको संकेत गर्छ।
यो वृद्धिको निरन्तरता चालु आर्थिक वर्षको सुरुवातमै देखिएको छ। साउन महिनामा मात्र ३८१ वटा विद्युतीय सवारी साधनहरू आयात भएका छन्, जसको कुल मूल्य ८९ करोड ७० लाख २१ हजार रुपैयाँ पुगेको छ। यो रकम गत वर्षको साउन महिनामा आयात भएको १ सय १० थान विद्युतीय सवारी साधनको तुलनामा धेरै हो, जसको कुल मूल्य ३४ करोड ६ लाख रुपैयाँ थियो। चालु आर्थिक वर्षको साउनमा सबैभन्दा बढी ५१ किलोवाटदेखि १०० किलोवाट क्षमताका सवारी साधनहरू आयात भएका छन्। जसले बजारमा विद्युतीय सवारीको माग र आकर्षण बढ्दो क्रममा रहेको पुष्टि गर्दछ
नेपाली बजारमा विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) प्रति आकर्षण बढ्दै जानुका पछाडि विभिन्न कारणहरू छन्:
१) कर छुट र सरकारी प्रोत्साहन : नेपाल सरकारले ईभीमा कर छुट र आयात शुल्कमा कमी गरेको छ, जसले गर्दा यी सवारीसाधनहरू पेट्रोल र डिजेल वाहनहरूभन्दा सस्ता बन्दै गएका छन्। साथै, सरकारले वातावरण संरक्षणका लागि ईभीलाई प्रोत्साहित गरिरहेको छ।
२) पेट्रोलियम पदार्थको महँगो मूल्य : नेपालमा पेट्रोलियम पदार्थहरूको मूल्य निरन्तर बढिरहेको छ। ईभी चलाउँदा कम ऊर्जा लागत हुने भएकाले उपभोक्ताहरू इन्धन खर्च बचतका लागि ईभी रोज्न थालेका छन्।
३) पर्यावरणीय सचेतना : वायु प्रदूषणको समस्या विशेष गरी काठमाडौं उपत्यकामा गम्भीर छ। प्रदूषण कम गर्न र वातावरणमैत्री विकल्प रोज्न चाहने उपभोक्ताहरू ईभीप्रति आकर्षित भइरहेका छन्।
४) विद्युत् उत्पादनमा आत्मनिर्भरता : नेपालमा जलविद्युत उत्पादन उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि भएको छ। यो सस्तो र स्थिर ऊर्जाको स्रोत भएकाले ईभीहरू सञ्चालनमा सस्ता विकल्प बनेका छन्, जसले आयातित इन्धनको निर्भरतालाई कम गर्छ।
५) चार्जिङ पूर्वाधारको विस्तार : नेपाल विद्युत प्राधिकरण र निजी क्षेत्रले देशभर चार्जिङ स्टेशनहरू विस्तार गरिरहेका छन्। चार्जिङ पूर्वाधार राम्रोसँग विकास हुँदै गएकाले उपभोक्ताहरूले ईभीप्रति बढ्दो विश्वास देखाएका छन्।
६) आधुनिक डिजाइन र प्रविधि : ईभीहरूमा आधुनिक डिजाइन, प्रविधि, र सुविधा भएका कारण नयाँ पुस्ताका उपभोक्ताहरूले यी सवारीसाधनहरूमा चासो देखाउन थालेका छन्। ब्याट्री प्रविधिको सुधार र लम्बाइ (रेंज) मा वृद्धि भएकोले लामो दूरीमा पनि यी सवारीहरू चलाउन सजिलो भएको छ।
यी कारणहरूले गर्दा नेपाली बजारमा ईभीप्रतिको आकर्षण तीव्र गतिमा बढिरहेको छ, र यो प्रवृत्ति आगामी वर्षहरूमा पनि जारी रहने अपेक्षा गरिएको छ।
