काठमाडौं : चालु आर्थिक वर्षको पहिलो चौमासिकमा नेपालले १२ अर्ब ७१ करोड ९४ लाख रुपैयाँ बराबरको विद्युत् भारत निर्यात गरेको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अनुसार बर्खायाममा देशभित्र खपतपछि बाँकी रहेको १ अर्ब ६६ करोड ७८ लाख युनिट विद्युत् भारततर्फ निर्यात गरिएको हो। औसत निर्यात दर प्रतियुनिट सात रुपैयाँ ६३ पैसा रहेको छ।
विद्युत् भारतीय ऊर्जा एक्सचेन्ज (आइएक्स) को ‘डेअहेड’ र ‘रियल टाइम मार्केट’मा प्रतिस्पर्धी मूल्यमा तथा हरियाणा र बिहार राज्यसँगको द्विपक्षीय सम्झौताअन्तर्गत बिक्री गरिएको छ। बङ्गलादेशतर्फ पनि भारतको प्रसारण संरचनामार्फत विद्युत् निर्यात सुरु भइसकेको छ। विद्युत् बिक्रीबाट नेपालले भारतीय रुपैयाँ (भारु) आम्दानी गरिरहेको छ।
निर्यातमा चुनौती
प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले असोजमा आएको बाढीपहिरोले जलविद्युत् केन्द्र र प्रसारण लाइनमा क्षति पुर्याएपछि निर्यात प्रभावित भएको बताए। माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत् आयोजनाको संरचनामा पहिरोले क्षति पुर्याउँदा चार सय ५६ मेगावाट विद्युत् उत्पादन बन्द भएको छ। यसबाहेक काबेली करिडोर प्रसारण लाइन माईखोलामा आएको बाढीले क्षतिग्रस्त हुँदा झण्डै २०० मेगावाट विद्युत् उत्पादन रोकियो।
पुनर्निर्माण प्रयास
हाल माथिल्लो तामाकोशीको पुनर्निर्माण तीव्र गतिमा भइरहेको छ भने काबेली करिडोर प्रसारण लाइन पुनर्निर्माण भइसकेको छ। तथापि हिउँद सुरु भएसँगै नदी तथा खोलानालामा पानीको बहाव घट्ने भएकाले जलविद्युत् उत्पादन घट्ने अनुमान गरिएको छ। हिउँदमा आन्तरिक माग पूरा गर्नका लागि विद्युत् आयात गर्नुपर्ने स्थिति आउन सक्ने प्राधिकरणले जनाएको छ।
नेपालको विद्युत् व्यापारमा प्रगति
हालसम्म २८ वटा आयोजना मिलाएर उत्पादित ९ सय ४१ मेगावाट विद्युत् भारतमा बिक्री गर्ने स्वीकृति पाएको प्राधिकरणले गत आर्थिक वर्षमा १७ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ बराबरको विद्युत् निर्यात गरेको थियो। सोही अवधिमा १६ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ बराबरको विद्युत् आयात गरिँदा नेपाल विद्युत् निर्यातकर्ता मुलुक बनेको थियो।
यो वर्ष ३० अर्ब रुपैयाँको विद्युत् निर्यात गर्ने लक्ष्य राखिएको भए पनि प्राकृतिक प्रकोप र हिउँदको प्रभावले लक्ष्य प्रभावित हुन सक्ने देखिएको छ।
