काठमाडौँ : संखुवासभाको भोटखोला गाउँपालिका–२ मा सांग्रिला ऊर्जा लिमिटेडले निर्माण अघि बढाएको ६३ मेगावाट क्षमताको छुजुङ खोला अर्धजलाशययुक्त (पीआरओआर) जलविद्युत आयोजनाका लागि आवश्यक सम्पूर्ण लगानी जुटेको छ। माछापुच्छ्रे बैंकको अगुवाइमा ६ वटा बैंक तथा वित्तीय संस्था र प्रवर्द्धक कम्पनीहरूबीच सहवित्तीयकरण ऋण सम्झौता भएसँगै आयोजनाको वित्तीय व्यवस्थापन औपचारिक रूपमा टुंगिएको हो।

भदौ १० को भोटेकोशी क्षेत्रको बाढीपछि वित्तीय स्रोत सुनिश्चितता गर्ने छुजुङ खोला सम्भवतः पहिलो जलविद्युत आयोजना बनेको छ। आयोजनाको कुल अनुमानित लागत रु १२ अर्ब रहेको छ। यसमध्ये ७५ प्रतिशत अर्थात् रु ९ अर्ब बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ऋणमार्फत र बाँकी २५ प्रतिशत अर्थात् रु ३ अर्ब संस्थापकहरूको स्वपुँजी (इक्विटी) बाट जुटाइएको छ।

• ऋण लगानीकर्ता : माछापुच्छ्रे बैंक (अगुवा), प्रभु बैंक र लुम्बिनी विकास बैंक (सह-अगुवा), साथै मुक्तिनाथ विकास बैंक, एनआईसी एशिया बैंक र सांग्रिला डेभलपमेन्ट बैंक (सदस्य)।

• मुख्य इक्विटी साझेदार : घलेम्दी हाइड्रो लिमिटेडले आयोजनामा करिब रु १ अर्ब १० करोड सेयर लगानी गर्नेछ।

प्रतिमेगावाट अनुमानित लागत रु १९ करोड रहेकाले यो आयोजना वित्तीय रूपमा निकै सस्तो र आकर्षक मानिएको छ। आयोजनाको साधारण पेब्याक अवधि ५.७३ वर्ष, इक्विटीमा प्रतिफल (आरओई) २५.६७ प्रतिशत, आन्तरिक प्रतिफल दर (आईआरआर) १५.४७ प्रतिशत, लाभ-लागत अनुपात १.५८ र खुद वर्तमान मूल्य (एनपीभी) रु ५ अर्ब ३३ करोड रहने प्रक्षेपण गरिएको छ।

उत्पादन :

नेपाल विद्युत प्राधिकरणसँग विद्युत खरिद सम्झौता (पीपीए) भइसकेको यस आयोजनाबाट वार्षिक ३७ करोड १८ लाख युनिट बिजुली उत्पादन हुने सम्भाव्यता अध्ययनले देखाएको छ।

• सञ्चालन प्रकृति : सुक्खायाममा पनि दैनिक ४ घण्टा पूर्ण क्षमता (६३ मेगावाट) मा चल्न सक्ने अर्ध-जलाशययुक्त डिजाइन।

• विद्युतगृह: भूमिगत हुनेछ। आयोजनाको ‘हेड’ ९०० मिटरभन्दा बढी भएकाले ठूला संरचना बनाउनु नपर्ने र निर्माण लागत कम हुनेछ।

• सुरक्षा तथा भूगोल : जलविद्युत संरचना नदीको सतहभन्दा ४५ मिटर माथि रहने भएकाले बाढीको जोखिम कम छ। ५९ प्रतिशतभन्दा बढी क्याचमेन्ट क्षेत्र ३,००० मिटरभन्दा अग्लो भागमा रहेकाले सुक्खायाममा पनि पानीको बहाव स्थिर रहने दाबी गरिएको छ।

• प्रसारण लाइन : बिजुली ५५ किलोमिटर टाढा रहेको शीतलपाटी २२० केभी सबस्टेशनमा जोडिनेछ। यसका लागि २२० केभी डबल सर्किट प्रसारण लाइन सोही करिडोरका अन्य आयोजनाहरूसँग मिलेर संयुक्त रूपमा निर्माण गरिनेछ।

निर्माणको हालको अवस्था :

दुर्गम भूगोल भएकाले आयोजनास्थल (याक खर्क) सम्म हेलिकोप्टरबाट निर्माण सामग्री पुर्‍याएर खन्ने काम भइरहेको छ। हालसम्म १४ किलोमिटर लामो पहुँचमार्ग र आवासीय क्याम्प निर्माणको काम पूरा भइसकेको छ।

वातावरणीय क्षतिपूर्तिको नीतिअनुसार रुख कटान र पुनःरोपणका लागि आयोजनाले वन तथा भूसंरक्षण विभागलाई रु ३ करोड ६३ लाख हस्तान्तरण गरिसकेको छ।

आम्दानीको प्रक्षेपण :

उत्पादन सुरु भएको पहिलो वर्ष आयोजनाले रु २ अर्ब २७ करोड आम्दानी गर्ने लक्ष्य राखेको छ। विद्युत प्राधिकरणबाट वार्षिक ३ प्रतिशतका दरले ८ पटकसम्म हुने मूल्यवृद्धिसँगै सञ्चालनको नवौँ वर्षमा वार्षिक आम्दानी रु २ अर्ब ८४ करोड पुग्ने अनुमान छ।

सम्झौता कार्यक्रममा माछापुच्छ्रे बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सन्तोष कोइरालाले आयोजनालाई तोकिएकै समयमा सम्पन्न गर्न वित्तीय अभाव हुन नदिने प्रतिबद्धता जनाउँदै गुणस्तर र सुरक्षामा ध्यान दिन प्रवर्द्धकलाई आग्रह गरे।

त्यस्तै, स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) का अध्यक्ष मोहनकुमार डाँगीले अनुभवी टोली र बैंकको बलियो साथ रहेकाले आयोजना समयमै सम्पन्न भई निर्माण अवधिको ब्याजभारबाट जोगिने विश्वास व्यक्त गरे। सांग्रिला ऊर्जाका कार्यकारी अध्यक्ष किशोर सुवेदी र प्रबन्ध निर्देशक पुष्कर पौडेलले प्राकृतिक तथा प्राविधिक सहजताका कारण आयोजना निर्धारित समयभित्रै सम्पन्न गरी राष्ट्रिय प्रसारणमा जोड्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।

अन्य योजना : सांग्रिला ऊर्जा लिमिटेडले बाजुरा जिल्लाको विछ्यामा छिम्दी कवाडी खोलामा १७१ मेगावाट क्षमताको जलाशययुक्त (स्टोरेज) जलविद्युत आयोजनाको सम्भाव्यता अध्ययनसमेत अघि बढाइरहेको जनाएको छ।